در سالهای اخیر با سختگیرانهتر شدن استانداردهای آلایندگی در اروپا و بسیاری از کشورها، خودروسازان مجبور به استفاده از فناوریهایی شدند که بتواند ذرات مضر خروجی از اگزوز را کاهش دهد. یکی از این فناوریها فیلتر ذرات بنزینی یا GPF (Gasoline Particulate Filter) است.
GPF عملکردی مشابه فیلتر دوده (DPF) در خودروهای دیزلی دارد، اما برای موتورهای بنزینی تزریق مستقیم (GDI) طراحی شده است. در موتورهای GDI، سوخت مستقیماً داخل سیلندر پاشیده میشود و همین باعث تولید ذرات بسیار ریز (PM – Particulate Matter) در فرآیند احتراق میگردد. این ذرات در هوا پخش شده و میتوانند برای سلامتی و محیط زیست خطرناک باشند.
⚙️ عملکرد فیلتر GPF چگونه است؟
GPF در مسیر سیستم اگزوز و معمولاً بعد از کاتالیزور سهراهه (TWC) نصب میشود.
ساختار آن از مواد سرامیکی متخلخل است که شبکهای از کانالهای بسته دارد.
گازهای خروجی از میان دیوارههای این کانالها عبور میکنند و ذرات معلق (soot) در داخل فیلتر به دام میافتند.
زمانی که دمای اگزوز به حدود ۵۵۰ تا ۶۰۰ درجه سانتیگراد میرسد، این ذرات در فرآیندی به نام Regeneration (احیای فیلتر) میسوزند و به دیاکسید کربن تبدیل میشوند. این فرآیند یا بهصورت خودکار (Passive Regeneration) هنگام رانندگی در دور بالا انجام میشود، یا در برخی خودروها با تزریق سوخت اضافی (Active Regeneration) توسط ECU فعال میگردد.
🧠 چرا خودروسازان از GPF استفاده میکنند؟
-
کاهش آلایندگی ذرات معلق (PM و PN) برای رعایت استانداردهای Euro 6c و Euro 7
-
بهبود کیفیت هوا در شهرها
-
افزایش شانس قبولی خودروها در تستهای آلایندگی WLTP
-
کاهش مصرف سوخت و بهبود احتراق در ترکیب با فناوری تزریق مستقیم
🧰 روشهای نگهداری و افزایش عمر GPF
گرچه فیلترهای GPF معمولاً نیازی به سرویس منظم ندارند، اما برای حفظ عملکرد و جلوگیری از خرابی باید چند نکته را رعایت کنید:
-
🚗 رانندگی با دور موتور مناسب:
اگر همیشه در ترافیک یا مسیرهای کوتاه حرکت میکنید، GPF فرصت احیا پیدا نمیکند.
هر چند وقت یکبار، خودرو را در مسیر باز و با دور موتور بالاتر از ۳۰۰۰rpm برای ۱۵ تا ۲۰ دقیقه برانید تا فیلتر احیا شود. -
⛽ از بنزین با کیفیت و بدون سرب استفاده کنید:
سوختهای بیکیفیت باعث تشکیل خاکستر در فیلتر و مسدود شدن منافذ میشوند. -
🔧 عدم حذف یا دستکاری فیلتر:
حذف GPF ممکن است قدرت موتور را کمی افزایش دهد، اما باعث رد شدن در معاینه فنی، افزایش مصرف سوخت و بوی نامطبوع اگزوز خواهد شد. -
🛠️ بررسی منظم خطاهای ECU:
اگر چراغ Check Engine روشن شد، با دستگاه دیاگ مقدار فشار قبل و بعد از GPF را بررسی کنید. اختلاف زیاد نشاندهنده گرفتگی است. -
💨 استفاده از روغن مناسب (Low SAPS):
روغنهایی که خاکستر سولفاته و فسفر کمتری دارند، مانع از پر شدن فیلتر با ذرات جامد میشوند. - عدم استفاده از اکتانهای متفرقه
- عدم رانندگی در حالت عدم احتراق
- تعویض به موقع شمع ها
⚠️ علائم گرفتگی یا خرابی GPF
-
افت توان موتور
-
افزایش مصرف سوخت
-
روشن شدن چراغ اخطار اگزوز یا Check Engine
-
صدای گرفته در اگزوز
در این شرایط، ابتدا Regeneration اجباری (Forced Regeneration) توسط دیاگ انجام میشود. اگر پاسخ نداد، باید فیلتر بهصورت حرفهای شستوشو یا تعویض شود.
🏁 نتیجهگیری از دید SRP Performance
فیلتر GPF بخش مهمی از سیستم آلایندگی خودروهای مدرن است که در عین حفظ قدرت موتور، به تمیزتر شدن هوای شهر کمک میکند.
با رعایت چند نکته ساده در رانندگی و نگهداری، میتوانید از گرفتگی آن جلوگیری کرده و عمر سیستم اگزوز خودرو را افزایش دهید.
در خودرو های جدید چینی مثل وی ایکس اکستریم فونیکس لوکانو جک جی ۷ دیگنیتی پرستیژ فوتون جی ۷ نیز این قطعه رو داریم
