ناک (Engine Knock) یا احتراق نامنظم یکی از رایجترین و خطرناکترین مشکلات موتورهای بنزینی است؛ مشکلی که اگر بهموقع برطرف نشود، میتواند باعث سوختن پیستون، خرابی شاتون، آسیب رینگها و حتی مرگ کامل موتور شود.
در این مقاله، ناک را بهصورت کامل و تخصصی بررسی میکنیم تا بدانید چرا ایجاد میشود، چگونه تشخیص داده میشود و بهترین روشهای رفع آن چیست.
🚗 ناک چیست؟
ناک وضعیتی است که در آن مخلوط هوا و سوخت قبل از زمان مناسب یا بهصورت نامنظم در سیلندر منفجر میشود. این حالت باعث ایجاد صدایی شبیه “تقتق” یا “صدای ضربه فلزی” از موتور میشود.
در احتراق سالم:
-
شمع جرقه میزند
-
شعله بهصورت یکنواخت پخش میشود
-
فشار سیلندر کنترلشده بالا میرود
اما در ناک:
-
مخلوط هوا/سوخت زودتر از جرقه شمع مشتعل میشود
-
چند جبهه شعله(انتشار شعله)* با هم برخورد میکنند
-
فشار لحظهای و ضربهای ایجاد میشود
این فشار ضربهای همان Knock است.
🎯 چرا ناک رخ میدهد؟ (دلایل اصلی)
1️⃣ عدد اکتان پایین
بنزین بیکیفیت و اکتان پایین رایجترین دلیل ناک است. موتور هنگام تراکم بالا، بنزین کماکتان را زودتر منفجر میکند.
2️⃣ گرم شدن بیش از حد موتور
دمای بالا باعث خودسوزی سوخت قبل از جرقه شمع میشود.(دمای هوای ورودی و احتراق بالا برود)
3️⃣ نسبت تراکم بالا (خصوصاً در موتورهای توربو)
موتورهای توربو یا تیونشده، بهدلیل فشار بوست و تراکم زیاد، بیشتر در معرض ناک هستند.
4️⃣ زمانبندی اشتباه جرقه (ایگنیشن ادونس زیاد)
ادونس بیش از حد در ECU یا ریمپ ضعیف باعث جرقه زودتر از حد لازم میشود و ناک ایجاد میکند.(ریمپ اشتباه)
5️⃣ خرابی سنسور ناک
سنسور Knock وظیفه تشخیص و عقب کشیدن زمان جرقه را دارد. خرابی آن = افزایش احتمال ناک.
6️⃣ مخلوط خیلی رقیق (Lean Mixture)
کمبود سوخت در AFR
احتراق داغتر
احتمال بالای Knock
7️⃣ رسوبات داخل سیلندر
جرم روی پیستون و سوپاپ باعث افزایش تراکم و ایجاد نقاط داغ میشود.
8️⃣ شمع نامناسب یا داغ(کد اشتباه)
شمع گرم میتواند باعث جرقه زودرس و در نتیجه ناک شود.
🔍 علائم ناک در موتور
✔ صدای تقتق یا ضربه از موتور هنگام گاز دادن
✔ افت قدرت و شتاب
✔ مصرف سوخت بالا
✔ لرزش موتور در دورهای بالا
✔ افزایش دمای موتور
✔ روشن شدن چراغ چک (در برخی موارد)
🛠 راههای جلوگیری و رفع ناک
⭐ ۱. استفاده از بنزین مناسب و اکتان بالاتر
اگر خودرو
-
توربو باشد
-
ریمپ(سازگاری با سوخت) شده باشد
-
یا تراکم بالا داشته باشد
حتماً باید سوخت با اکتان مناسب مصرف کند.
توصیه SRP Performance:
-
استفاده از سوخت با اکتان واقعی
-
پرهیز از مکملهای بیکیفیت بازار
- راه رفتن با دنده مناسب
- سرویس به موقع خودرو
- عدم استفاده از شمع با کد نا مناسب
- عدم استفاده از بنزین داخل جاده(در شهر ها بنزین بزنیم)
- چک کردن کاتالیزور ها جی پی اف
⭐ ۲. تنظیم AFR و جرقه با ریمپ حرفهای
ایگنیشن ادونس اشتباه = اصلیترین دلیل ناک
AFR اشتباه = احتراق داغ = ناک
تنظیمات اصولی ECU در داینو، بهترین و علمیترین روش جلوگیری از ناک است.
در SRP Performance:
-
تست داینو
-
اصلاح جدول جرقه
-
اصلاح AFR
-
کنترل بوست
- سرویس به موقع خودرو
باعث میشود موتور حتی در فشار بالا بدون ناک کار کند.
⭐ ۳. بررسی و تعویض شمع
-
اگر شمع داغ باشد → نک
-
اگر گپ شمع اشتباه باشد → نک
-
اگر برند ضعیف باشد → نک
برای موتورهای توربو معمولاً شمع سردتر توصیه میشود.
⭐ ۴. تمیز کردن جرم سیلندر
جرمگیری باعث کاهش نقاط داغ و جلوگیری از خودسوزی میشود.
⭐ ۵. سرویس سیستم خنککننده
-
آب رادیاتور مناسب
-
سلامت واترپمپ
-
سالم بودن ترموستات
دمای پایینتر = احتمال ناک کمتر
⭐ ۶. تعویض سنسور ناک و سنسور هایی که در سوخت به هوا تاثییر دارند در صورت خرابی
اگر سنسور Knock درست کار نکند، ECU نمیتواند زمان جرقه را عقب بکشد و شکست ضربهای بالا میرود.
⭐ ۷. کاهش فشار بوست (در موتورهای تیونشده)
اگر بوست بیش از توان موتور باشد، تراکم بیش از حد باعث ناک میشود.
پارگی شارژ پایپ ها مثل فوتون جی ۷
فرار بوست در دنا اتوماتیک
یا خرابی اینتر کولر سنگ خوردگی و غیره مثل (دایون و کلوت)
⚠ اگر ناک را جدی نگیریم چه اتفاقی میافتد؟
ناک شدید یا طولانیمدت میتواند باعث:
❌ سوراخ شدن پیستون
❌ کج شدن شاتون
❌ ترک خوردن سرسیلندر
❌ خرابی رینگ و دیواره سیلندر
❌ افت شدید قدرت
❌ خرابی کامل موتور
رفتن ایسیو در مود حفاظتی در خودرو های جدید باعث افت چشمگیر توان خودرو خواهد شد
ناک یکی از مهمترین دلایل مرگ زودرس موتورهای توربو است.
🎯 جمعبندی
ناک مشکلی ساده نیست و اگر بهموقع کنترل نشود میتواند خسارتهای چند ده میلیونی ایجاد کند. مهمترین دلایل آن شامل:
-
اکتان پایین
-
ادونس بیش از حد
-
AFR اشتباه
-
شمع نامناسب
-
دمای بالا
- گرفتگی کاتالیزور
و بهترین راه جلوگیری، تنظیمات اصولی ECU در داینو و سرویس به موقع خودرو و انتخاب ماشین مناسب با توجه به اقلیم کشور هست است.
اما چند نکته
بعضی موتور های جدید در خودرو های چینی جدید واقعا برای این اقلیم کالیبره نیستند ضمن اینکه از نظر گرید کیفی و تکنولوژوی های به کار رفته پایین هستند
کیفیت روغن نقش بسیار مهمی در خودرو های جدید برای جلوگیری از ناک مخصوصا در خودرو های جی دی ای و توربو دارد
سالم بودن شمع ها و عدم استفاده از اکتان ها و اددتیو های غیر مناسب خودرو
دنده مرده راه رفتن
خرابی گیربکس ها مخصوصا سی وی تی های چینی جدید
خرابی هدر رو های ویست گیت توربو شاٰرژ ها
نیاز به راهنمایی دارید؟
ویدیو های کاملی از ناک روغن و شمع های در کانال اپارات و بوتیوب اس ار پی داریم
با مهندس رادمنش از تیم SRPPERFORMANCE
برای مشاوره خرید تست و بررسی خودرو و تیونینگ تماس بگیرید
093349349381
