دمای گازهای خروجی یا Exhaust Gas Temperature – EGT یکی از مهمترین پارامترهای قابل اندازهگیری در موتورهای بنزینی و دیزلی است. این دما مستقیماً نشان میدهد که احتراق داخل سیلندر با چه کیفیتی انجام شده و موتور تحت چه فشاری کار میکند. برای خودروهای استاندارد و مخصوصاً خودروهای تیونشده، کنترل EGT یعنی کنترل سلامت موتور.
EGT چگونه اندازهگیری میشود؟
برای اندازهگیری EGT از یک سنسور ترموکوپل استفاده میشود که معمولاً روی:
-
منیفولد دود (Pre-turbo)
-
یا بعد از توربو (Post-turbo)
نصب میشود.
Pre-turbo دقیقتر و تهاجمیتر است زیرا دمای واقعی احتراق را نشان میدهد، اما نصب آن نیاز به دقت بیشتری دارد.
Post-turbo معمولاً ۱۰۰ تا ۱۵۰ درجه کمتر از دمای واقعی است.
مقادیر نرمال EGT در خودروهای مختلف
این مقادیر تقریبی هستند و بسته به موتور و سوخت متفاوتاند:
| نوع موتور | محدوده EGT نرمال |
|---|---|
| بنزینی تنفس طبیعی | 600–850°C |
| بنزینی توربوشارژ | 750–950°C |
| تیونینگ سبک (ریمپ، کیت مکش، اگزوز) | 850–980°C |
| تیونینگ سنگین (بوست بالا، نیتروس، مراحل استیج 2 و 3) | 950–1050°C |
| دیزلی توربو | 650–900°C |
در دماهای بالاتر از 1050°C خطر آسیب به موتور به شدت افزایش مییابد.
چرا EGT مهم است؟
1. تشخیص اختلال در AFR
EGT بالا معمولاً یعنی:
-
AFR خیلی لُین (فقیر)
-
احتراق دیر یا ناکامل
-
آوانس جرقه بیش از حد
EGT پایین یعنی:
-
AFR خیلی رِچ (غنی)
-
دمای احتراق پایینتر از حد نرمال
2. جلوگیری از نابودی پیستونها
افزایش بیش از حد EGT باعث:
-
ذوب شدن لبههای پیستون
-
سوختن سوپاپها
-
آسیب به هد
-
نابودی توربو
میشود. برای همین EGT یکی از اصلیترین شاخصها در تیونینگ بوست بالا است.
3. کنترل بوست و فشار روی توربو
در خودروهای توربو:
-
EGT بالا باعث افزایش دمای توربین میشود
-
این موضوع عمر بلبرینگها و هوزینگ توربو را کاهش میدهد
نصب EGT دقیق، مخصوصاً روی خودروهای ریمپشده، ضروری است.
چه عواملی باعث افزایش خطرناک EGT میشوند؟
-
AFR لُین (مهمترین دلیل)
-
اکتان پایین
-
ناک زدن خفیف یا شدید
-
بوست بیش از حد
-
زمان جرقه نامناسب
-
دمای هوای ورودی بالا
-
گرفتگی اگزوز یا کاتالیست
-
شمع نا مناسب یا داغ
راهکارهای کاهش EGT
-
ریمپ اصولی و تنظیم صحیح AFR
-
استفاده از ورودی هوای خنکتر (CAI)
-
استفاده از سوخت با اکتان بالاتر
-
هدرز و افزایش راندمان خروج دود
-
نصب اینترکولر بزرگتر در خودروهای توربو
-
کاهش فشار بوست در صورت غیر استاندارد بودن ستاپ
-
استفاده از شمع سردتر
-
تعویض کاتالیست مسدود
EGT در خودروهای تیونینگ شده
در مجموعه SRP Performance معمولاً هنگام تست داینو یا تنظیم ریمپ بر اساس:
-
نوع موتور
-
بوست
-
کیفیت سوخت
-
نوع شمع
-
هدرز یا دانپایپ
EGT بهصورت دقیق مانیتور و کنترل میشود تا از آسیبهای احتمالی جلوگیری شود.
اهمیت مانیتورینگ EGT برای رانندگان
خانگی یا حرفهای فرقی ندارد؛ اگر خودرو شما یکی از موارد زیر را دارد، EGT باید نصب کنید:
-
توربوشارژ فابریک یا افترمارکت
-
ریمپ (حتی استیج ۱ ساده)
-
هدرز، کیت مکش، یا اگزوز مسابقهای
-
شمعهای متفاوت از فابریک
-
استفاده از نیتروس
جمعبندی
EGT یکی از بهترین روشها برای درک سلامت احتراق و جلوگیری از آسیبهای سنگین موتور است. کنترل صحیح آن در کنار AFR و بوست، میتواند عمر موتور را افزایش داده و عملکرد خودرو را در شرایط مختلف تثبیت کند.
در SRP Performance تمام مراحل ریمپ، تیونینگ و تست داینو با نظارت مستقیم روی EGT انجام میشود تا موتور شما با بهترین راندمان و کمترین ریسک کار کند.
